“Mən bir kamanam, mənim tellərim var, məndən çıxacaq səs sizin barmaqlarınızdan asılıdır”. ©
Gündəlik həyatda rastlaşdığımız hadisələrin istisnasız hər biri şüuraltımızda özünə yer edir və bu proses davamlı şəkildə baş verir. İnsanı bir fərd kimi onu əhatə edən mühit formalaşdırır. Bu baxımdan sosiallıq və antisosiallıq bir fərdin yetişməsində mühüm rol oynayır. İnsan vəziyyətdən asılı olaraq introvert və ya ekstrovert kimi formalaşır. Müasir dünyada sosiallıq və antisosiallıq bir qədər kontekstindən çıxıb. Belə ki, insanlar sosial media vasitələrindən aktiv şəkildə istifadə edərək rahatlıqla ictimailəşə bilir. Dövr insanlara bu cür fürsətlər təklif edir, şanslar yaradır. Bu fürsəti necə dəyərləndirəcəyi isə onun öz seçimidir. Bu yazıda sosial medianın iki üzündən danışacağıq. Çünki bu virtual dünyanın insanlara xeyri olduğu kimi, müəyyən mənada ziyanı da ola bilir.
Belə ki, bu dünya hər kəsə şans tanıyır. Yəni insanlar istedadlı olduğu sahələrdə ərsəyə gətirdiklərini rahatlıqla digərləri ilə bölüşə və qısa müddətdə özünə böyük bir auditoriya yarada bilir. İnternet dövründən öncə hər hansı bir sənət sahibi meydanda görünmək, istedadı ilə üzə çıxmaq üçün xeyli yol qət etməli idisə, sosial media onun yolunu qısaldır. Bəs bunun nəticəsi həmin istedadlara necə təsir edir? Məqsədə tez çatmaq onları böyük bir boşluğamı yuvarlayır, yoxsa daha da həvəsləndirir? Təbii ki, bu artıq xarakter məsələsidir.
Sosial medianın faydalarından biri də vacib elanların, xəbər və məlumatların çox qısa müddətdə ölkə gündəminə gələ bilməsidir. Əlbəttə, bu işi illərdir televiziya həyata keçirir. Amma indi bu xəbərlər insanlara daha operativ şəkildə çatır, onlar gözlənilən hər hansı təhlükə və ya bir digər elan və məlumatdan xəbərdar olurlar. Daha xəbər saatlarında televiziya qarşısında olmaq məcburiyyəti yoxdur. Bunun kimi çoxlu nümunələr gətirmək olar.
Sosial media insan həyatına sürət və operativlik gətirib. Bu məhfumların xeyri kimi ziyanı da mövcuddur. İnsanlar sürətlə ayaqlaşa bilmədikcə ruhdan düşürlər. Çünki virtual dünyanın alqoritmi sürət üzərinə qurulub. Ayaqlaşmağı mümkün olmayan sürət insanları real həyatdan ayırıb tamamilə virtual aləmə bağlayır. Bu insanı real olmayan hədəflərlə savaş halına gətirir ki, buna “rəqəmsal Don Kixotluq” da demək mümkündür. Var olmayan ehtiyaclar, süni hədəflər, əldə edilməsi həqiqi bir arzu olmayan nailiyyətlər və s. Bu virtual illuziya insanı öz həyatından ayırır. Yəni öz problemləri, məqsəd və öhdəliklərindən.
Digər bir tərəfdən sosial medianın təqdim elədiyi “filtrli” həyatlar fərddə öz qüsurlarını görmək qorxusu yaradır. Reallıqla virtual dünya arasındakı bu uçurum insanı daxili tənhalığa və introvertliyə sürükləyir.
Sosial medianı həm imkanlar yaradan, fürsətlər təklif edən effektiv bir vasitə, həm də insanı reallıqdan qoparan bir illuziya kimi balanslı şəkildə qiymətləndirə bilərik. Nəticə etibarı ilə bu platformaların faydalı tribunaya, yoxsa rəqəmsal Don Kixotluğa çevrilməsi ondan istifadə edən fərdin şüurlu idarəçiliyindən və real həyatla əlaqəsini qorumaq bacarığından asılıdır. Bu balanssızlığı aradan qaldırmağın və rəqəmsal illuziyadan xilas olmağın ən effektiv yolu müntəzəm olaraq rəqəmsal detoks tədbiq etməkdir. Sensorlu ekranları və sosial şəbəkə bildirişlərini müəyyən müddətə könüllü olaraq bağlamaq beynimizə nəfəs almaq və real dünyanı yenidən kəşf etmək şansı tanıyır. Unutmayaq ki, sosial media, sadəcə, faydalı bir alətdir. Onun bizi idarə edən bir asılılığa çevrilməsinə icazə verməmək və real həyata önəm vermək üçün hərdən rəqəmsal dünyadan uzaqlaşmaq ən doğru addımdır.
Mirsadiq Ağayev
çap et