Si Cinpin G20 sammitində ədalətli və bərabərhüquqlu idarəçiliyə çağırıb

Çin Sədri Si Cinpin qlobal idarəetmə institutlarında islahatlara dair 19-cu G20 sammitinin ikinci iclasında çıxışı zamanı ədalətli və bərabərhüquqlu qlobal idarəetmə sisteminə çağırıb.

525.az bu barədə Çin mətbuatına istinadən xəbər verir.

Si Cinpin deyib ki, G20 sammitinin fəaliyyətə başlamasından 16 il keçir. “Böyük iyirmilik” yeni başlanğıc nöqtəsindən keçmiş nailiyyətlərinə əsaslanaraq, qlobal idarəçiliyi təkmilləşdirmək və tarixi irəli aparmaq üçün qüvvə kimi çıxış etməyə davam etməlidir.

“Yadda saxlamaq lazımdır ki, bəşəriyyət ortaq taleyi olan bir cəmiyyətdə yaşayır və G20 üzvləri bir-birlərinin inkişafına problem deyil, fürsət kimi baxmalı, bir-birlərini rəqib yox, tərəfdaş kimi qəbul etməlidirlər.

BMT Nizamnaməsinin məqsəd və prinsipləri ilə əsaslandırılmış beynəlxalq münasibətlərin əsas normalarına hörmət etmək, beynəlxalq hüquqa əsaslanan beynəlxalq nizamı müdafiə etmək də vacibdir”, - Çin lideri əlavə edib.

O, qlobal idarəçiliyin təkmilləşdirilməsi üçün beş bəndlik təkliflə çıxış edib: “Birincisi, G20 qlobal iqtisadi idarəetməni təkmilləşdirməli və birgə dünya iqtisadiyyatı qurmalıdır. G20 qlobal iqtisadi tərəfdaşlığın gücləndirilməsinə, makroiqtisadi siyasətin uyğunluğunun artırılmasına, yeni keyfiyyətli məhsuldar qüvvələrin inkişafına, makroiqtisadi siyasətin koordinasiyası üçün çərçivənin yaradılmasına və beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlıq üçün açıq, inklüziv və ayrıseçkiliyə yol verilməyən mühitin təşviqinə sadiq qalmalıdır.

İkincisi, G20 qlobal maliyyə idarəçiliyini təkmilləşdirməli və sabitliklə xarakterizə olunan dünya iqtisadiyyatı qurmalıdır. İnkişaf etməkdə olan ölkələrin səsi və təmsilçiliyi genişləndirilməlidir.

Beynəlxalq maliyyə bazarının sabitliyini qorumaq və daxili pul siyasətinə düzəlişlərin mənfi yan təsirlərinin qarşısını almaq üçün birgə səylərə ehtiyac var və inkişaf etmiş ölkələr bununla bağlı öz öhdəliklərini yerinə yetirməlidirlər.

İnkişaf etməkdə olan ölkələrin yaşıl maliyyə ehtiyaclarını daha yaxşı ödəmək üçün maliyyə risklərinin monitorinqini, erkən xəbərdarlıq və müalicə sistemlərini təkmilləşdirmək və qlobal maliyyə təhlükəsizliyi şəbəkəsini gücləndirmək vacibdir.

Üçüncüsü, G20 qlobal ticarətin idarəçiliyini təkmilləşdirməli və inklüziv dünya iqtisadiyyatı qurmalıdır. G20 Ümumdünya Ticarət Təşkilatının (ÜTT) islahatını təşviq etməyi davam etdirməli, proteksionizmə qarşı çıxmalı, iqtisadi məsələlərin siyasiləşdirilməsindən, qlobal bazarın parçalanmasından, yaşıl və aşağı karbonlu inkişaf adına proteksionist addımlardan qaçmalıdır.

Dördüncü, G20 qlobal rəqəmsal idarəetməni təkmilləşdirməli və innovasiya ilə xarakterizə olunan qlobal iqtisadiyyat qurmalıdır. Rəqəmsal keçidə, rəqəmsal və real iqtisadiyyatların dərin inteqrasiyasına və inkişaf etməkdə olan sahələrdə tənzimləmələrin hazırlanmasına rəhbərlik etmək vacibdir. Süni intellekt  sahəsində beynəlxalq idarəetmə və əməkdaşlıq gücləndirilməlidir ki, süni intellekt hamıya fayda gətirsin. Çin 2025-ci ildə daha bir Ümumdünya Süni İntellekt Konfransına ev sahibliyi edəcək və G20 üzvlərinin otada iştirakını alqışlayır.

Beşincisi, G20 qlobal ekoloji idarəetməni təkmilləşdirməli və yaşıl qlobal iqtisadiyyat qurmalıdır. Ümumi, lakin diferensiallaşdırılmış öhdəliklər prinsipinə hörmət etmək, Paris Sazişini və Kunmin-Monreal Qlobal Biomüxtəliflik Çərçivəsini tam və effektiv şəkildə həyata keçirmək vacibdir”.

Çin liderinə görə, inkişaf etmiş ölkələr inkişaf etməkdə olan ölkələri lazımi maliyyələşdirmə, texnologiya və potensialın gücləndirilməsi dəstəyi ilə təmin etməlidir. Müsbət nəticələrə nail olmaq üçün BMT-nin iqlim dəyişikliyi və səhralaşma ilə bağlı cari və gələcək konfranslarına birgə dəstək tələb olunur. Qlobal iqtisadi keçidin yaşıl və aşağı karbonlu iqtisadiyyata keçidinin sürətləndiyi bir vaxtda “əvvəlcə yenilik et, sonra köhnədən imtina et” yanaşmasına riayət etmək, sabit və nizamlı şəkildə ənənəvi enerjini təmiz enerji ilə əvəz etmək vacibdir.

O vurğulayıb ki, Çin yaşıl infrastruktur, təmiz enerji, yaşıl mineral ehtiyatların inkişafı və yaşıl nəqliyyat sahələrində bütün tərəflərlə beynəlxalq əməkdaşlığı dərinləşdirməyə davam etməyə hazırdır və inkişaf etməkdə olan ölkələrə bacardığı qədər dəstək verəcək.

Pərvanə Sultanova