2016-cı ilin Aprel döyüşləri Azərbaycan xalqının müasir tarixində təkcə hərbi qarşıdurma kimi deyil, milli özünüdərkin, siyasi iradənin və hərbi gücün real təzahürü kimi xüsusi yer tutur. Bu dörd gün ərzində baş verənlər uzun illər davam edən status-kvonu sarsıtdı, cəmiyyətin psixoloji vəziyyətini dəyişdi və ən əsası, Böyük Zəfərə aparan yolun başlanğıcını qoydu.

1990-cı illərin əvvəllərində baş vermiş Birinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində Azərbaycanın ərazilərinin işğal olunması yalnız hərbi məğlubiyyət deyildi. Bu, eyni zamanda dövlət institutlarının zəifliyi, ordunun yetərincə formalaşmaması və geosiyasi reallıqların ölkə əleyhinə işləməsinin nəticəsi idi. Həmin dövrdə itirilmiş torpaqlar illərlə davam edən danışıqlar prosesinin predmetinə çevrildi, lakin real nəticə əldə olunmadı. Bu isə cəmiyyətdə müəyyən bir ümidsizlik və gözlənti vəziyyəti formalaşdırmışdı.

Lakin sonrakı dövrdə Azərbaycan dövləti strateji kursunu aydın şəkildə müəyyənləşdirdi: güclü iqtisadiyyat, güclü ordu və müstəqil siyasət. Xüsusilə ordu quruculuğu istiqamətində həyata keçirilən ardıcıl və məqsədyönlü tədbirlər nəticəsində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri regionun ən güclü ordularından birinə çevrildi. Müasir silah sistemlərinin alınması, yerli hərbi sənayenin inkişafı, peşəkar kadr hazırlığı və NATO standartlarına uyğunlaşma prosesi bu transformasiyanın əsas elementləri idi.

Məhz bu hazırlıq 2016-cı ilin aprelində öz real nəticəsini göstərdi. Aprel döyüşləri zamanı Azərbaycan Ordusu yalnız müdafiə olunmadı, eyni zamanda əks-hücum əməliyyatları həyata keçirərək strateji yüksəklikləri azad etdi. Xüsusilə Lələtəpə yüksəkliyinin geri qaytarılması əməliyyatın ən mühüm uğurlarından biri kimi tarixə düşdü. Bu yüksəklik üzərində nəzarət Azərbaycanın hərbi mövqelərini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirdi və gələcək əməliyyatlar üçün əlverişli şərait yaratdı.

Bu döyüşlərin əhəmiyyəti yalnız hərbi nəticələrlə məhdudlaşmırdı. Aprel hadisələri göstərdi ki, Azərbaycan Ordusu artıq keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyub. Bu ordu müasir texnologiyalardan istifadə edən, koordinasiyalı əməliyyatlar həyata keçirən və ən əsası, yüksək döyüş ruhuna malik peşəkar qüvvədir. Əsgər və zabitlərin göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunələri cəmiyyətdə böyük ruh yüksəkliyi yaratdı və milli birliyi daha da möhkəmləndirdi.

Aprel döyüşləri həm də siyasi və diplomatik müstəvidə mühüm mesaj idi. Bu hadisələr beynəlxalq ictimaiyyətə göstərdi ki, münaqişə dondurulmuş vəziyyətdə qalmayıb və Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmək əzmində qətiyyətlidir. Status-kvo artıq davamlı deyil və dəyişə bilər. Bu isə növbəti illərdə baş verəcək hadisələrin əsasını qoydu.

Məhz bu baxımdan 44 günlük Vətən müharibəsi Aprel döyüşlərinin məntiqi davamı kimi qiymətləndirilməlidir. 2020-ci ildə Azərbaycan Ordusu artıq daha geniş miqyasda, daha yüksək texnoloji üstünlüklə və tam koordinasiyalı şəkildə əməliyyatlar həyata keçirərək tarixi Qələbə qazandı. Aprel döyüşlərində sınaqdan çıxmış taktiki yanaşmalar, pilotsuz uçuş aparatlarının effektiv istifadəsi və yüksək döyüş hazırlığı bu müharibədə həlledici rol oynadı.

Bu proses 2023-cü ildə həyata keçirilən Azərbaycanın antiterror əməliyyatı ilə tamamlandı. Qısa müddət ərzində həyata keçirilən bu əməliyyat nəticəsində Azərbaycanın suverenliyi tam bərpa olundu. Beləliklə, illərlə davam edən münaqişə Azərbaycan dövlətinin qətiyyəti və gücü nəticəsində öz həllini tapdı.

Bu kontekstdə Aprel döyüşləri bir daha sübut edir ki, tarix bəzən kiçik zaman kəsiklərində böyük dönüşlər yaradır. Dörd gün davam edən bu döyüşlər əslində onilliklərin nəticəsi və gələcək illərin başlanğıcı idi. Bu, həm hərbi strategiyanın, həm də milli psixologiyanın dəyişdiyi məqam idi.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Aprel döyüşlərinin tarixi əhəmiyyətini belə ifadə etmişdir: "Aprel döyüşləri bizim şanlı tariximizdir, böyük Qələbənin başlanğıcı idi". Bu fikir bu gün artıq təkcə siyasi bəyanat deyil, reallıqla təsdiqlənmiş tarixi həqiqətdir.

Bu gün Aprel döyüşlərinin 10 illiyini qeyd edərkən aydın şəkildə görürük ki, həmin günlərdə əldə olunan uğur Azərbaycan xalqının Zəfərə inamını bərpa etdi, ordunun gücünü nümayiş etdirdi və dövlətin siyasi iradəsini bütün dünyaya göstərdi. Bu döyüşlər olmasaydı, bəlkə də 2020-ci ilin böyük Qələbəsi də bu qədər qətiyyətli və sürətli olmazdı.

Aprel döyüşləri bir başlanğıc idi. Bu başlanğıc isə Azərbaycanı tarixi ədalətin bərpasına apardı. Bu gün isə həmin yolun son nöqtəsində - tam suverenlik və qələbə zirvəsində dayanırıq.

Tarix bu dörd günü unutmayacaq. Çünki həmin günlərdə yazılan qəhrəmanlıq salnaməsi bütöv bir xalqın taleyini dəyişdi.

Müəllifin digər yazıları