Qayıdış ideologiyasının ziyalı imzası
Qərbi Azərbaycana dinc və ləyaqətli qayıdış konsepsiyası sadəcə siyasi-hüquqi bir platforma deyil, həm də elmi, təhsil və mənəvi müstəvidə aparılan böyük bir milli hərəkatdır. Bu mənəvi hərəkatın ön sıralarında dayanan, ömrünü milli dəyərlərin, ana dilinin və tarixi yaddaşın qorunmasına həsr edən tanınmış ziyalılarımızdan biri də professor Mahirə Nağı qızı Hüseynovadır. O, Qərbi Azərbaycan İcmasının İdarə Heyətinin üzvü, Dərələyəz mahalının Keşkənd Rayon İcmasının sədri və Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin (ADPU) beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru, tanınmış şairdir.
Filologiya elmləri doktoru olan Mahirə xanımın həm bir alim, həm də ictimai xadim kimi fəaliyyəti tək bir amala – fundamental insan hüquqlarının bərpasına və doğma yurd həsrətinə son qoyulması məqsədinə xidmət edir.
Mahirə Hüseynovanın Qərbi Azərbaycan İcmasındakı missiyasını zəngin elmi və pedaqoji yaradıcılığından ayrı təsəvvür etmək çətindir. Tanınmış bir dilçi alim və türkoloq kimi Mahirə xanımın tədqiqatlarının böyük bir hissəsi birbaşa Qərbi Azərbaycanın, xüsusilə Dərələyəz mahalının yer-yurd adlarının (onomastik vahidlərinin), dialektlərinin və zəngin folklorunun öyrənilməsinə yönəlib. Erməni vandalları tərəfindən saxtalaşdırılan toponimlərin əsl tarixi-linqvistik mənşəyini ortaya qoyan elmi məqalələri, əslində, həmin torpaqların tarixi Azərbaycan yurdu olduğunu sübut edən ən təkzibedilməz dil faktlarıdır.
Mahirə xanımın təşəbbüsü və fəal iştirakı ilə bu gün ADPU-da Qərbi Azərbaycanın tarixi coğrafiyası, ədəbi mühiti və folklorunun tədqiqi istiqamətində çox mühüm layihələr həyata keçirilir. Universitetin Beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektorluğunun nəzdində fəaliyyət göstərən Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzi, həmçinin bu həqiqətləri geniş auditoriyaya çatdıran "Yurdun səsi" qəzeti və "İz" jurnalı məhz onun təşkilati dəstəyi ilə işıq üzü görür.
Gənc nəslin tariximizi unutmaması üçün bu elmi-maarifləndirmə işini strateji əhəmiyyətli hesab edən professor vurğulayır:
“Hər toponimin arxasında bir tarix, yaddaş və milli kimlik dayanır. Biz gənclərimizə Qərbi Azərbaycanın tarixi, coğrafiyası və zəngin folkloru haqqında dərin biliklər verməliyik ki, qayıdış ideologiyası nəsildən-nəslə elmi əsaslarla ötürülsün”.
Dərələyəz mahalının qədim Keşkənd icmasının rəhbəri kimi Mahirə Hüseynova respublikamızın müxtəlif bölgələrində məskunlaşmış soydaşlarımızın təşkilatlanması, vahid bir platformada birləşməsi istiqamətində də yorulmadan çalışır. Onun rəhbərliyi altında Keşkənd İcması sadəcə formal bir qurum olmaqdan çıxıb, canlı bir mənəvi mərkəzə çevrilmişdir.
İcmanın apardığı ən mühüm işlərdən biri deportasiyaya məruz qalmış soydaşlarımızın tarixi sənədlərini, mülkiyyət hüquqlarını təsdiq edən arxiv materiallarını və fərdi xatirələrini toplamaqdır. Mahirə xanım hər bir görüşdə xüsusi qeyd edir ki, toplanan bu sənədlər sadəcə keçmişin yadigarı deyil, gələcəkdə beynəlxalq hüquq müstəvisində mühüm sübutlar bazası olacaq. Eyni zamanda, gənclər arasında icma ruhunu yüksəltmək üçün təşkil olunan elmi seminarlar, mədəniyyət layihələri və yurd günləri yeni nəslin öz köklərinə bağlı böyüməsinə böyük töhfə verir.
"Əməkdar müəllim" fəxri adı və müxtəlif dövlət mükafatları ilə təltif olunmuş professor Mahirə Hüseynovanın İcma adından etdiyi çıxışlar, yazdığı məqalələr və bəyanatlar hər zaman dərin humanist mahiyyəti, kəsərli məntiqi ilə seçilir. Professor hər bir platformada vurğulayır ki, Qərbi Azərbaycan İcmasının əsas məramı sülh, beynəlxalq hüquq və tarixi ədalətin bərpasıdır. O, Azərbaycan dövlətinin prinsipial mövqeyini qətiyyətlə müdafiə edərək bildirir ki, bu mübarizə hansısa dövlətin ərazi bütövlüyünə qarşı deyil, sadəcə pozulmuş fundamental insan hüquqlarının – doğma yurd yerlərinə təhlükəsiz və ləyaqətli şəkildə qayıtmaq hüququnun təmin olunması tələbidir.
Onun rəhbərlik etdiyi media və nəşr layihələri vasitəsilə xalqımızın məruz qaldığı etnik təmizləmə siyasəti müxtəlif dillərə tərcümə olunaraq beynəlxalq təşkilatlara və xarici tərəfdaşlara çatdırılır. Türk dünyası ziyalıları ilə qurulan sıx əlaqələr isə bu mövzunun beynəlxalq elmi müstəvidə də qəbul edilməsinə böyük təkan verir.
Professor Mahirə Hüseynovanın fəaliyyəti bir daha sübut edir ki, Qərbi Azərbaycana qayıdış hərəkatı təkcə siyasi bir hədəf deyil, həm də ziyalılarımızın çiyinlərində daşıdığı müqəddəs bir missiyadır. Keşkənddən başlayan bu mənəvi yolçuluq, Mahirə xanım kimi fədakar alimlərimizin elmi qətiyyəti, ana dilimizə olan sevgisi və ictimai fəallığı sayəsində mütləq öz tarixi hədəfinə - doğma yurd yerlərimizə sülh içində qayıdışa çatacaqdır.
Aynurə Əliyeva
ADPU Elmi-Tədqiqat Mərkəzinin elmi işçisi, Filologiya fakültəsinin müəllimi
