Dünyanın onlarla ölkəsində şeirləri, müsahibələri çap olunmuş məşhur özbək şairi Muhamməd Salih poeziyasına və demokrtaiya uğrunda mübarizəsinə görə təkcə qardaş Özbəkistanda yox, çağdaş dünyamızın çox yerində yaxşı tanınır, əsərləri müxtəlif dillərə tərcümə edilir, çap olunur.

Fikrimcə o, çağdaş dünya şeirinə, İlahi şeirə daha çox yön verən şairlərdən biridir.

Təəssüf ki, o, iyirmi ildən artıqdır, öz məmləkətinə dönə bilmir. Onu orda həm də şərq şairlərinin şeirlərinin “sevimli” obrazlarından biri olan zindan gözləyir. Yeri gəlmişkən qeyd edim ki, Muhamməd Salihin və mənim də dostum, bir çox Avropa dillərinə əsərləri tərcümə olunmuş özbək yazıçısı Məmmədəli Mahmud artıq on üç ildən artıqdır ki, həbsdədir. Onun kiçik hekayələri, miniatürləri vaxtilə “525-ci qəzet”də və “Xəzər” dərgisində çap olunmuş və oxucularımızin böyük rəğbətiylə qarşılanmışdı. Onun tezliklə azad olmasını diləyirik.

Muhamməd Salihin şeirlərini özbək türkcəsindən Azərbaycan türkcəsinə çevirərkən bəzən bizə bir az anlaşılmaz kimi görünən sözləri, ifadə etmələri orijinalda olduğu kimi saxladım. Biz türk qardaşlar bir-birimizi daha yaxşı anlamaq üçün ilkin dövrlərdə bu çağı da keçməliyik. Əslində hər şey anlaşılır, bəziləri hərdən ya səbrsizlik göstərir, ya sadəcə çığallıq edir, ya da, nə etmək olar,Allah onlara dilləri, sözləri duymaq qabiliyyəti verməyib. Hər halda Allah nə etdiyini özü dəqiq bilir.

Muhamməd Salihin Türkiyədə çap olunmuş kitabına Türkiyənin məşhur dövlət adamı, həm də şair olan Bülənt Əcəvitin yazdığı ön sözdə deyilir: “... ayrı-ayrı ölkələrdə yaşayan türklər arasındakı kültür bağını və dayanışmanı gücləndirmənin bəlkə də ilk addımı bir-birinin şeirini tanımaq olardı. Dəyərli özbək şairi Muhamməd Salihin şeirlərinin Türkiyə türkcəsində yayımlanmasını buna görə də sevinclə qarşılayıram.

Bir siyasətçi olaraq Muhamməd Salih və onunla birlikdə Özbəkistanda demokratikləşmə hərəkatına öncüllük edən dostları bu gün hələ bir baxıma yerdən yerə vurulurlar. Amma Muhamməd Salih bu basqılara öz dilində:

Əgər bir kimsə məni yerə vurmasaydı,

göyə necə sıçraya bilirdim,

– deyə meydan oxuyan bir politikaçı ozandır.

Muhamməd Salihin şeirlərini ortaq türkcəmizə yaxın Azərbaycan türkcəsində verməklə həm də mərhum Bülənt Əcəvitin ruhunun şad olmasını diləyirik.

Əziz oxucular!

Muhamməd Salihin şeirlərinin Azərbaycan türkcəsinə çevirisini tezliklə daha geniş şəkildə “Xəzər” dərgisində oxuya bilərsiniz.

Muhamməd Salih

Qəfəsdəki siçan

Qəfəsdəki bu siçan

bir zamanlar bülbül idi.

Bir zamanlar pırıl-pırıl uçurdu o,

indi ayaqlar altında.

Əvvəllər ovçudan qorxardı yazıq,

indi pişikdən.

Bir zamanlar

danüzü cik-cik edərək

bizi oyadardı bu siçan.

Adam cəmlənib
hakim olsa özünə

Vücud, damarlarını qapat,

buraxma o yerə satqın titrəməni,

Köksə qızardılmış dəmir

basanda düşmən,

ağız, açılıb söyləmə ürək sirrini

Qışqırıb bağırma, boğaz,

inləyib xırıldama əzabdan,

Adam cəmləsə özünü,

özünü bir meydana toplasa,

təkbaşına böyük bir ordu olar o.

Başaq kimi müxtəsər

Başaq kimi müxtəsər,

dən kimi kiçik,

bir şeir, bir əsər,

İlahim, lütf et.

Çox deyil, azacıq,

ta ki, kiçik bir qızın

bülbültək balaca

ovcuna sığsın.

Günah

Günahlarımı o yandan alıb

bu yana qoyaram.

Yaşlılığımdan alıb

cocuqluğuma.

Cocuqluğumdan alıb

bəbəliyin boynuna asaram.

Nəhayət, bəbəlikdən alıb ...

hara qoyacağımı bilmirəm,

ancaq haykırıram dəlilərtək:

– Nə günahı var bu bəbənin, nə?!

Sevinc

Sevincək çıxıram evdən,

sevincək girirəm evə,

nə oldu mənə, bilmirəm.

Göylərdə səkməyim gəlir,

yerə ağnamağım gəlir,

bu nə bəla, bilmirəm.

Gülərəm, insanlar baxmaz,

gülərəm, durmadan gülərəm,

bir kimsə toxtatmaz məni amma.

Bir kimsə yardım əli uzatmaz,

qanrılıb baxmaz bir adam balası

sevincdən ölməkdə olan adama.

Talesiz adamın dediyi

Taleyə bax ki, evim yox,

yanıb gedərdi, olsaydı əgər.

Bağım yox, min kərə şükür,

quruyub qalardı, olsaydı əgər.

Bəxtim gətirib ki, bəxtsiz, talesizəm,

bir daha talesiz olardım yoxsa.

Vaxt

Sim üstdə bir quş oturubdu,

o haqda yazmaq şərtmidir?

Quşcığaz ora-bura baxmağa başladı,

bunu demək zərurətmidir?

Quşcığaz uçub getdi,

dəftərimdəki cızıqlar bom-boş simlərtək

bir an titrəyib durdu.

Bölmənin digər xəbərləri

Köçdü yaddaşıma, bitdi qəlbimdə 03.07.26

"Zirvədən görünən ömür" 03.07.26

Başımız dünyaya qarışıb gedər 03.07.26

Bilirəm, bilmədiniz mənim bildiklərimi 03.07.26

Yunus Oğuzun “Türk Etnonimi ve Töreleri” kitabı türk oxuculara təqdim olunub 01.07.26

Yunus Oğuzun "Səfəvi Şeyxi" romanı Türkiyə oxucularına təqdim olunub 01.07.26

Qərbi Azərbaycan həqiqətlərini dünyaya çatdıran əsər 29.06.26

Meduzanın saçları 19.06.26

Türk professor Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin qonağı olub 10.06.26

Görkəmli fikir və söz adamının 80 yaşına 05.06.26

"Yuvasız qaratoyuq" və digər mətləblər... 05.06.26

Heç kəsə bənzəməyən imza – Vaqif Səmədoğlu 05.06.26

Əşrəf Veysəllidən poetik nümunələr 05.06.26

Latifə Orujun “Sirli yürüşlər” romanında insan, cəmiyyət, zaman və əxlaq, mənəvi dərslər 26.05.26

Milli Kitabxanada “Əcəmi Naxçıvani. Biblioqrafiya” kitabının təqdimat mərasimi keçirilib 25.05.26